DE ECONOMISCHE WAARDE VAN BUITENPLAATSEN

Foto's: Erwin Zijlstra en Gelders Genootschap.

In 2011 is in opdracht van Provincie Gelderland door Monumentenwacht Gelderland en de Groene Monumentenwacht onderzoek uitgevoerd naar de instandhoudingsbehoefte van rood en groen van complex rijksbeschermde buitenplaatsen in Gelderland. Hieruit blijkt dat de investerings- en instandhoudingsbehoefte zeer groot is. Aanvullend hierop werd in 2012 het rapport Instandhouden loont van Witteveen + Bos gepubliceerd over de economische waarden van buitenplaatsen en landgoederen in de provincies Utrecht, Overijssel en Gelderland. Hierin geeft de onderzoeker Elisabeth Ruigrok het volgende aan:

 

Eigenaren kunnen de hoge kosten voor instandhouding niet alleen opbrengen en vragen provincies om bijstand, vaak in de vorm van subsidies. Enerzijds profiteren provincies en haar bewoners van de aanwezigheid van deze buitenplaatsen en landgoederen. Zij dragen namelijk bij aan de aantrekkelijkheid van het landschap en zijn daarmee identiteitsbepalend voor grote delen van de provincies Utrecht, Overijssel en Gelderland.

 

Uit het rapport van Witteveen + Bos blijkt dat de aanwezigheid van buitenplaatsen en landgoederen van grote betekenis is voor de directe leefomgeving. In financiële zin komt dit vooral door de aantrekkende werking van buitenplaatsen voor de regionale economie (recreatie en toerisme), waarbij ook een positieve beleving van de bezoekers meespeelt. Daarnaast hebben woningen in de omgeving van buitenplaatsen een hogere waarde. In het voorbeeldgebied Veluwezoom overtreffen de baten de kosten met een factor 2,4 tot 4,2. Paul Schnabel, directeur van het Sociaal Cultureel Planbureau gaf tijdens het landelijke Symposium Jaar van de Buitenplaats 2012 (op landgoed Middachten) het belang aan van het onderzoek. Het laat namelijk zien dat het bij instandhouding van historische buitenplaatsen niet alleen om geld gaat, maar dat buitenplaatsen voor de samenleving als geheel van belang zijn.

 

 

Tegenwoordig wordt veel gesproken over verdienmodellen en nieuwe economische dragers. Er zijn diverse publicaties verschenen met concrete voorbeelden, zoals Kansen voor Gelders Arcadië van Gelders Genootschap, Waardevol Groen van Hans Kamerbeek en het Innovatienetwerk (2012) en de recente opvolger Ondernemen met Natuur (2015), die eigenaren en overheden veel inspiratie bieden. Natuurlijk is niet elk verdienmodel of elke economische drager mogelijk, of zelfs wenselijk. Daarom is een goed inzicht in het complexe landgoederenlandschap van belang en is het essentieel dat eigenaren en overheden in goede samenwerking oplossingen zoeken. Ondersteund door provincie Gelderland zijn in recente jaren regionale landgoederenproject opgestart, zoals Gelders Arcadië en Langs IJssel en Berkel.