ENERGIETRANSITIE

Foto's: Gelders Genootschap en Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed.

Nederland staat voor een energietransitie waarvan de ruimtelijke impact op het landschap enorm zal zijn. Het accommoderen van de energietransitie wordt gezien als een van de grote ruimtelijke opgaves voor de komende decennia. Deze grote ruimtelijke opgave wordt goed beschreven en geïllustreerd in het boek 'Landschap en Energie' van Dirk Sijmons. Sijmons stelt dat hernieuwbare bronnen vergeleken bij fossiele bronnen een veel kleiner energieopwekkend vermogen hebben en dus een grotere ruimtelijke weerslag hebben. In zijn boek toont Sijmons de ruimtelijke voetafdruk van verschillende (fossiele en hernieuwbare) bronnen. De Wieringermeer vormt in zijn studie steeds het decor om de ruimtelijke impact van de bronnen voor 1 miljoen huishoudens inzichtelijk te maken. Om aan de Europese eis van 80 procent CO2-reductie te voldoen, zal volgens Sijmons de komende jaren tot enorme landschappelijke veranderingen in Nederland leiden.

 

Wat kan erfgoed in kwalitatieve zin betekenen voor duurzame energie projecten van gemeenten en wat zijn goede voorbeelden? Hoe kan erfgoed helpen bij het verkrijgen van draagvlak hiervoor? Voor de antwoorden heeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de  Handreiking, Energie, erfgoed en ruimte www.handreikingerfgoedenruimte.nl  gemaakt. De handreiking geeft uitgangspunten om keuzes te maken hoe cultuurhistorie mee te nemen in duurzame energie projecten. Het landschap verandert met de tijd. Steeds wordt er een nieuwe laag aan onze geschiedenis toegevoegd. Kwaliteitsvolle nieuwe energielandschappen zijn volgens de handreiking mogelijk als er sprake is van: continuïteit in tijd en plaats, continuïteit in functie, continuïteit in vorm. Dan is er sprake van een duurzame ontwikkeling. Verder worden er drie ontwerpstrategieën (in stand houden, inpassen en transformeren) en  voorbeelden gegeven om cultuurhistorie in te passen in het landschap. Tot slot worden er drie wegen gegeven om erfgoed  bij energietransitie in te zetten, ook wel erfgoedbenadering genoemd: erfgoed als inspiratie, draagvlak organiseren en randvoorwaarden vanuit het erfgoed die een richting geven.

 

 

Twee belangrijke vormen van hernieuwbare energie zijn windenergie en zonne-energie. Het plaatsen van moderne windturbines en zonnepanelen in het landschap kunnen voor onze belevingswaarde een grote impact hebben. Wat betekent dit voor ons erfgoed, met name voor onze Gelderse waardevolle landschappen?