VRIJWILLIGERSWERK

Foto's: Geldersch Landschap en Kasteelen

Veel monumenteneigenaars werken tegenwoordig met vrijwilligers, of overwegen dit te gaan doen. Van eigenaren hoor je positieve uitspraken, zoals: ‘Zonder de inzet van deze vrijwilligers zouden verscheidene activiteiten niet mogelijk zijn.’ En: ‘Vrijwilligers zijn heel waardevol voor het erfgoed. Het is een mooie manier om voeling te houden met wat er leeft onder mensen die zich betrokken voelen.’ Aan de andere kant geven vrijwilligers aan dat ze in erfgoed ‘een sociale ontmoetingsplaats [vinden], een plek om tot rust te komen, een plek waar je je vrienden ontmoet.’

 

Per week verrichten vier tot vijf miljoen burgers in Nederland gezamenlijk zo’n 20 miljoen uur vrijwillige inzet. Daarmee vertegenwoordigt vrijwilligerswerk een enorm sociaal, economisch, democratisch en dienstverlenend kapitaal in Nederland. Ook bij de duurzame instandhouding van erfgoed nemen vrijwilligers steeds vaker een belangrijke plek in. Ze kunnen niet alleen uitkomst bieden bij het daadwerkelijke beheer, maar het werken met vrijwilligers versterkt de maatschappelijke betrokkenheid bij de buitenplaats. De motieven voor vrijwilligerswerk bij erfgoed blijken divers.

 

Mogelijke motieven van eigenaren/beheerders

       hulp nodig bij beheer en onderhoud

       meer activiteiten mogelijk maken

       meer connectie met omgeving en maatschappelijk draagvlak (ambassadeurs) gewenst

       kostenbesparing

 

Mogelijke motieven van vrijwilligers

       graag iets voor een ander doen

       een zinvolle (vrije)tijdsbesteding zoeken

       andere mensen ontmoeten, gezelligheid

       zich persoonlijk ontwikkelen

       hun kennis en kunde inzetten

       werkervaring opdoen.

 

Vrijwilligerswerk kan een goede ondersteuning zijn bij onder meer de instandhouding, bij het inventariseren van cultuurhistorische en/of archeologische elementen en structuren, en bij het geven van rondleidingen. Het creëert duidelijk ook veel draagvlak in de omgeving. Maar, hoe kun je als eigenaar vrijwilligers werven en aansturen? Wat zijn de do’s & don’ts bij vrijwilligerswerk? Op de websites www.vrijwilligerswerk.nl en www.vrijwilligerswerkgelderland.nl/ is veel algemene informatie te vinden. Zo zijn relevante trends en ontwikkelingen waargenomen:

 

1. de vraag naar inzet van vrijwilligers neemt toe;

2. de inhoud van werkzaamheden van vrijwilligers verandert;

3. grenzen tussen de werkzaamheden van vrijwilligers en die van beroepskrachten verschuiven;

4. het wordt steeds lastiger vrijwilligers te vinden en te binden;

5. het huidige vrijwilligersbestand (de klassieke of traditionele vrijwilliger die zich geheel toelegt op het vrijwilligerswerk) vergrijst en de toekomstige (moderne) vrijwilligers zullen steeds diverser zijn in hun motieven, wensen en behoeften;

6. de morele druk op familieleden om óók een (vrijwillige) bijdrage te leveren neemt toe;

7. er ontstaat discussie over het ‘betalen’ van vrijwilligers voor specifieke taken en/of over het aanbieden van betaalde ondersteunende diensten.

 

Ook het rapport 5 x B!: Binnenhalen, Begeleiden, Belonen, Behouden, Beëindigen. Voor het vinden en binden van (nieuwe) vrijwilligers (2005) en andere handboeken zijn zeer nuttig. Waar deze informatie zeer algemeen, zeer breed is, richt voorliggende handreiking zich specifiek op historische buitenplaatsen en landgoederen.  Als men vrijwilligers wilt werven is het altijd raadzaam een heldere indicatie te maken van wederzijdse verwachtingen. Oftewel: Wat vragen wij? Wat bieden wij?

 

In kader van het landgoederenproject Langs IJssel en Berkel is een handreiking gemaakt voor het werken met vrijwilligers op historische buitenplaatsen en landgoederen.