WEDEROPBOUWLANDSCHAPPEN

De periode van de Wederopbouw (1940-1965) staat midden in de belangstelling.

 

Het gaat hierbij natuurlijk niet alleen om gebouwen, complexen of wijken, maar ook om hele landschappen. Het meest bekende wederopbouwlandschap is het resultaat van ruilverkaveling, maar er kan zonder overdrijven gesteld worden dat al het agrarisch land tijdens de wederopbouw stevig is aangepakt met behulp van allerlei cultuurtechnische maatregelen.

 

 

 

De cultuurtechniek ontstond midden negentiende eeuw als zelfstandige discipline en kan omschreven worden als ‘alle werken die erop gericht zijn de productieomstandigheden, waaronder de landbouw moet werken voor een lange reeks van jaren te verbeteren, dat wil zeggen beter te doen aansluiten op de gewijzigde technische en economische situatie’. Het kan gaan om het verbeteren van de waterhuishouding, de verkaveling en de ontsluiting, het aanpassen van het erf of het verplaatsen van boerenbedrijven zodat deze te midden van hun land komen te liggen, in plaats van in het dorp op enkele kilometers van hun gronden. Nu is het ook mogelijk een integraal cultuurtechnisch plan te maken. Door alle cultuurtechnische opgaven binnen een gebied te bundelen, kon de landbouw in dit gebied een betrekkelijk korte tijd een grote sprong voorwaarts maken. Deze integrale cultuurtechnische plannen zijn beter bekend als ruilverkavelingen.

 

 

Ongeveer 70% van het oppervlak van Nederland is ruilverkaveld. In Gelderland hebben de ruilverkavelingen vooral plaatsgevonden in het Rivierengebied en de Achterhoek, maar ook de Veluwe en de Vallei zijn de dans niet ontsprongen. Er zijn dus door vrijwel heel Gelderland sporen van ruilverkavelingen te vinden. Het kan niet anders dan dat we deze bijzondere gebieden en hun kwaliteiten in de toekomst expliciet in bestemmingsplannen terug zullen zien. Dat zal in ieder geval gelden voor de twee ruilverkavelingen die het rijk heeft aangewezen als waardevol Wederopbouwgebied van nationaal belang: Beltrum (gemeente Berkelland) en Maas en Waal-West (gemeente West Maas en Waal).