NIEUWE KANSEN VOOR OUDE GEBOUWEN

Foto's: BOEI en Gelders Genootschap

De maatschappij verandert. En daarmee de eisen en wensen die we hebben voor onze gebouwen. Door nieuwe technologieën, andere productiemethoden, ontkerkelijking of crisis komen oude gebouwen vrij. Leegstand is soms een schrijnend probleem, zeker in krimpgebieden, en kan leiden tot verrommeling en verloedering. Veel leegstaande gebouwen hebben cultuurhistorische waarde. Soms zijn ze aangewezen als monument. Het zijn gebouwen die vaak een belangrijke bijdrage leveren aan een wijk of buurt. Dankzij herbestemming voor nieuwe functies kunnen dergelijke gebouwen een tweede – of volgend! – leven krijgen.

 

Herbestemming was het enkele jaren geleden een onderwerp dat eigenlijk alleen bij beschermde monumenten ter sprake kwam. In de bouwwereld bestond verreweg het grootste deel van de omzet uit nieuwbouw. Dat is flink veranderd. Door de crisis staan er steeds meer gebouwen leeg en zijn er steeds meer kansen voor herbestemming. Leidende partijen op het gebied van herbestemming ondertekenden daarom 2011 de Akte van Herbestemming, waarin samenwerking op dit gebied werd vastgelegd.

 

Er kwam een Nationale Agenda Herbestemming, geleid door Het Team Herbestemming van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Momenteel zijn er overal initiatieven op het gebied van herbestemming. Het hergebruiken van oude gebouwen, monumenten of niet, maakt steeds vaker vanzelfsprekend deel uit van een ontwikkelingsopgave, hoewel nog lang niet altijd. De Nationale Agenda is enkele jaren geleden afgesloten, omdat de markt het thema heeft opgepakt, maar herbestemming blijft actueel en in ontwikkeling.

 

Herbestemming kan een complexe opgave zijn. In elke gemeente zijn er wel voorbeelden van. Denk aan het voormalige gemeentehuis, een bijzondere kerk of aan een school die is gefuseerd en het oude gebouw leeg heeft achtergelaten. De gemeente kan actief leegstand tegengaan en herbestemming bevorderen. Elk vrijkomend object heeft waarde en mogelijkheden, maar ook gevoeligheden en beperkingen. Het spanningsveld tussen oud en nieuw zorgt voor een complexe, maar ook interessante opgave.

 

Een succesvolle herbestemming komt voort uit samenwerking van betrokken partijen die vanaf het begin rekening houden met elkaars belangen. Herbestemming betekent dat er van alles aan het gebouw verandert én aan de bijbehorende omgeving. Als dat zorgvuldig gebeurt, kan dat ook bij monumenten. Er zijn veel voorbeelden van geslaagde herbestemmingen van een historisch gebouw met moderne ingrepen fraai is getransformeerd: een waardevolle toevoeging van het heden aan het verleden.

 

 

Veel actueel nieuws over herbestemming is te vinden op: www.herbestemming.nu/